Εκπίπτει ο ΦΠΑ κατανάλωσης νερού και καφέ από το προσωπικό;

Του Γιώργου Δαλιάνη με τη συνεργασία της Νάνσυ Καλλιανιώτη και της Μαρίας Βασιλοπούλου*

Η λεπτή γραμμή μεταξύ λειτουργικής δαπάνης και παροχής προς το προσωπικό.

Η έκπτωση του ΦΠΑ για δαπάνες που σχετίζονται με το προσωπικό αποτελεί διαχρονικά ένα από τα πλέον αμφισβητούμενα ζητήματα του φορολογικού ελέγχου. Ο λόγος είναι ότι το άρθρο 30 του Κώδικα ΦΠΑ προβλέπει περιορισμούς για δαπάνες τροφής, ποτών, φιλοξενίας και γενικότερα παροχών προς το προσωπικό, με αποτέλεσμα πολλές επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν αβεβαιότητα ακόμη και για καθημερινές λειτουργικές δαπάνες μικρής αξίας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, πρόσφατη απόφαση της ΔΕΔ παρουσιάζει ιδιαίτερο πρακτικό ενδιαφέρον, καθώς αναγνώρισε την έκπτωση ΦΠΑ για δαπάνες προμήθειας νερού και καφέ που καταναλώνονται από το προσωπικό στον χώρο εργασίας. Η σημασία της απόφασης δεν βρίσκεται στο ότι καταργεί τους περιορισμούς του άρθρου 30, αλλά στο ότι επιχειρεί μια ουσιαστικότερη προσέγγιση της φύσης της δαπάνης, διακρίνοντας τις στοιχειώδεις λειτουργικές παροχές καθημερινής χρήσης από την οργανωμένη σίτιση ή τις παροχές φιλοξενίας προς εργαζομένους.

Η συγκεκριμένη κρίση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη σύγχρονη επιχειρηματική πρακτική, όπου η διάθεση νερού και καφέ στον χώρο εργασίας θεωρείται πλέον βασικό στοιχείο της καθημερινής λειτουργίας μιας οργανωμένης επιχείρησης και όχι κατ’ ανάγκη παροχή προσωπικής κατανάλωσης ή ψυχαγωγίας.

Η υπόθεση αφορούσε εταιρεία στην οποία η φορολογική αρχή δεν αναγνώρισε προς έκπτωση τον ΦΠΑ που αντιστοιχούσε, μεταξύ άλλων, σε δαπάνες προμήθειας νερού και καφέ για το προσωπικό. Η ΔΕΔ, εξετάζοντας τις διατάξεις του άρθρου 30 του ν. 2859/2000 και τη νομολογία περί ουδετερότητας του ΦΠΑ, έκρινε ότι οι συγκεκριμένες δαπάνες συνδέονται άμεσα με την επιχειρηματική δραστηριότητα.

Ειδικότερα, η απόφαση αναφέρει ότι οι σχετικές δαπάνες «λόγω της φύσης τους, είναι άμεσα συνυφασμένες με την άσκηση της επιχειρηματικής δραστηριότητας και συντελούν στην πραγματοποίηση πράξεων που υπάγονται στο φόρο».

Η αιτιολογία αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η ΔΕΔ δεν αντιμετώπισε το νερό και τον καφέ ως οργανωμένη παροχή σίτισης ή φιλοξενίας του προσωπικού, αλλά ως στοιχειώδεις παροχές καθημερινής χρήσης στον χώρο εργασίας. Με άλλα λόγια, η απόφαση δεν ανατρέπει τον κανόνα του άρθρου 30 παρ. 4 του Κώδικα ΦΠΑ, ούτε νομιμοποιεί γενικά δαπάνες σίτισης προσωπικού. Επιτρέπει όμως να υποστηριχθεί ότι ορισμένες βασικές λειτουργικές παροχές, όπως το νερό και ο καφές, δεν ταυτίζονται κατ’ ανάγκη με την έννοια της τροφής ή της ψυχαγωγίας που επιδιώκει να περιορίσει η διάταξη.

Η προσέγγιση αυτή συνδέεται και με τη θεμελιώδη αρχή της ουδετερότητας του ΦΠΑ. Ο φόρος δεν πρέπει να επιβαρύνει οριστικά τον επιχειρηματία όταν οι σχετικές εισροές χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση φορολογητέων πράξεων και εξυπηρετούν τη λειτουργία της επιχείρησης.

Βεβαίως, η συγκεκριμένη κρίση της ΔΕΔ έχει σαφώς περιπτωσιολογικό χαρακτήρα. Η απόφαση αποτελεί ένα ιδιαίτερα χρήσιμο ερμηνευτικό επιχείρημα, δεν συνιστά όμως γενική αποδοχή κάθε δαπάνης που σχετίζεται με το προσωπικό. Η πραγματική διαχωριστική γραμμή δεν είναι μόνο η χαμηλή αξία της δαπάνης, αλλά κυρίως ο χαρακτήρας της.

Ακριβώς για τον λόγο αυτό, η επέκταση της ίδιας λογικής σε snack ή μικρογεύματα απαιτεί ιδιαίτερη επιφύλαξη. Μικρές παροχές κοινής χρήσης, όπως φρούτα ή συνοδευτικά προϊόντα χαμηλής αξίας, θα μπορούσαν ενδεχομένως να υποστηριχθούν ως λειτουργικές παροχές του εργασιακού χώρου. Ωστόσο, όσο μια δαπάνη προσεγγίζει περισσότερο την οργανωμένη παροχή τροφής ή σίτισης προσωπικού, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος απόρριψης της έκπτωσης του ΦΠΑ από τη φορολογική αρχή.

Η πρακτική σημασία της απόφασης είναι ιδιαίτερα σημαντική για επιχειρήσεις γραφείου, λογιστικά και δικηγορικά γραφεία, εταιρείες πληροφορικής και γενικότερα επιχειρήσεις όπου η συνεχής παρουσία προσωπικού καθιστά αυτονόητη τη διάθεση βασικών παροχών καθημερινής χρήσης στον χώρο εργασίας.

Σε επίπεδο φορολογικού ελέγχου, η απόφαση παρέχει πλέον ένα ισχυρό και πρακτικά αξιοποιήσιμο επιχείρημα υπέρ της έκπτωσης ΦΠΑ για νερό και καφέ που καταναλώνονται από το προσωπικό στον χώρο εργασίας. Δεν αποτελεί όμως ασφαλές προηγούμενο για κάθε μορφή παροχής τροφής προς εργαζομένους, όπου η επιφυλακτική προσέγγιση εξακολουθεί να είναι αναγκαία.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στo CAPITAL.gr

* O Γιώργος Δαλιάνης είναι Διευθύνων Σύμβουλος της Artion Α.Ε. & ιδρυτής του Ομίλου Artion, Οικονομολόγος Φοροτεχνικός.

H Νάνσυ Καλλιανιώτη είναι Μέτοχος και μέλος Δ.Σ. της Artion Α.Ε. & Διευθύνουσα Σύμβουλος της Artion Μυκόνου Α.Ε.

H Μαρία Βασιλοπούλου είναι Λογίστρια του τμήματος Διπλογραφικών της Artion A.E.